CÔNG TÁC RÈN CHỮ VIẾT

CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC XÃ NGHĨA THÁI

                                                    Bài và ảnh: Lưu Thị Khiếu

      Thực tế hiện nay, khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển thì việc viết chữ dần dần trở thành thứ yếu. Tuy nhiên, đối với giáo viên, học sinh thì việc viết chữ vẫn chiếm một vai trò rất quan trọng. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng viết: “Chữ viết cũng là biểu hiện của nết người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, tính kỷ luật, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình”. Điều đó chứng tỏ vấn đề chữ viết được quan tâm như thế nào.

     Nói đến điểm sáng về phong trào viết chữ đúng và đẹp trong nhiều năm qua của huyện Nghĩa Hưng chắc chắn mọi người sẽ nghĩ ngay đến ngôi trường Trường Tiểu học xã Nghĩa Thái. Để có được điều này Ban giám hiệu nhà trường đã luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao đồng hành cùng giáo viên trong công tác rèn chữ – giữ vở của học sinh.

     Trong thực tế, học sinh của trường Tiểu học Nghĩa Thái với đa số học sinh viết được  những kiểu chữ đứng nét đều và kiểu chữ đứng nét thanh, nét đậm. Một số em viết được cả 4 kiểu chữ. Các em viết tương đối đều và đúng mẫu chữ . Đặc biệt là các em học sinh rất cần cù, chịu khó rèn luyện chữ viết theo sự hướng dẫn của thầy cô. Các bậc cha mẹ học sinh luôn đồng tình ủng hộ, phối kết hợp cùng với nhà trường và giáo viên thực hiện phong trào rèn chữ giữ vở của học sinh.

     Giáo viên tham gia luyện chữ luôn nhận được sự động viên của tập thể, sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường. Đặc biệt là sự khích lệ kịp thời của Ban chấp hành Công đoàn.

     Tuy nhiên, tất cả những thành quả đạt được của nhà trường về phong trào viết chữ đẹp trong nhiều năm qua, người đóng vai trò quyết định quan trọng nhất là các em học sinh   thân yêu. Bởi lẽ thầy có giỏi nhưng trò không hồng không chuyên, không hợp tác cố gắng sẽ không thể có kết quả. Chính sự nỗ lực của các em mà năm học 2020 – 2021 các em đã đem lại cho nhà trường  42  giải trong đó 41 giải Xuất sắc và 1 giải A cấp Huyện. Đặc biệt có 19 em đạt giải cấp tỉnh, được Giám đốc Sở GD&ĐT tuyên dương và tặng giấy khen, gồm: 6 em đạt giải Nhất, 7 em đạt giải Nhì và 6 em đạt giải Ba. Thật vinh dự và tự hào! Mong rằng các em cùng với các thầy cô giáo sẽ tiếp tục kế thừa truyền thống của nhà trường và phát huy thành tích đã đạt được để Trường  Tiểu học xã Nghĩa Thái thân yêu mãi rạng danh về phong trào viết chữ đúng và đẹp.

                              MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN CHỮ VIẾT CHO HỌC SINH

    Nói đến các biện pháp và kinh nghiệm rèn chữ – giữ vở cho học sinh tiểu học, rất rất nhiều những đồng nghiệp có những biện pháp tối ưu và bề dày kinh nghiệm . Để góp phần vào kho tàng kinh nghiệm mà các đồng nghiệp đã chia sẻ với mọi người, trong bài viết này tôi mạo muội chia sẻ một số biện pháp đem lại hiệu quả trong việc rèn chữ viết cho học sinh. Như chúng ta đã  biết,năm 2002 Bộ giáo dục và  Đào tạo đã ban hành  quyết định 31 về việc thay đổi mẫu chữ viết trong trường Tiểu học trong đó có 4 kiểu chữ:
       + Kiểu chữ đứng nét đều.
+ Kiểu chữ nghiêng nét đều.
+ Kiểu chữ đứng nét thanh nét đậm.
+ Kiểu chữ nghiêng nét thanh nét đậm.
Trong đó, 2 kiểu chữ nét thanh nét đậm được đặc biệt chú ý bởi khi viết kiểu chữ này là một nghệ thuật đỉnh cao.

    Bản thân tôi đã tham gia luyện chữ cho học sinh nhiều năm và luôn tự mày mò nghiên cứu, học hỏi đồng nghiệp, tự rút kinh nghiệm sau mỗi buổi dạy.

    Ngay từ đầu năm học trường tôi theo sự chỉ đạo của cấp trên  đã tổ chức thành lập Câu lạc bộ Luyện chữ. Tôi được Ban giám hiệu phân công làm Chủ nhiệm Câu lạc bộ. Nhận rõ vai trò và chương trình hoạt động của Câu lạc bộ, dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường. Tôi cùng với giáo viên chủ nhiệm các lớp tiến hành khảo sát chất lượng chữ viết đầu năm của học sinh từ khối 2 đến khối 5 để phân loại đối tượng. Sau đó theo sự tham mưu của Ban giám hiệu, tôi tiến hành lập kế hoạch rèn luyện chữ viết cho học sinh cụ thể từng bài theo từng tuần rồi cùng với các thành viên trong Câu lạc bộ tổ chức thực hiện.

     Trước hết, tôi xin nói về cây bút. Để viết chữ đẹp thì cây bút cũng có vai trò vô cùng quan trọng. Cây bút là công cụ để tạo ra chữ viết. Việc lựa chọn một cây bút phù hợp để viết đẹp là việc làm không dễ, nhất là đối với học sinh. Để có được cây bút phù hợp và sử dụng hiệu quả thì việc hướng dẫn lựa chọn và cách sử dụng là cần thiết.

    Trong quá trình luyện tôi dã sử dụng một số phương pháp sau:
         a. Phương pháp kể chuyện nêu gương
Việc gây được hứng thú, làm cho học sinh yêu thích rèn viết chữ đẹp sẽ giúp các em say mê và quyết tâm luyện viết chữ cho đẹp. Chính vì vậy, tôi thường nêu những gương sáng về rèn chữ viết, kể những câu chuyện về rèn chữ như: Thần Siêu luyện chữ, Chữ người tử tù, Cao Bá Quát, Nguyễn Văn Siêu… Kể cả những gương người thật việc thật, ví dụ: Em A chữ viết đẹp nhất trường, các em hãy quan sát chữ viết của bạn và học tập. Ngoài ra, tôi còn phô tô các bài viết của học sinh đạt giải cấp huyện, cấp tỉnh, cấp quốc gia để làm mẫu cho các em, đồng thời động viên các em nếu cố gắng, kiên trì rèn luyện thì chữ viết của các em cũng đạt được như vậy thậm chí có thể đẹp hơn. Khi đã gây được hứng thú, các em bắt đầu thích rèn viết chữ đẹp. Lúc này, tôi sẽ cung cấp các bài tập để rèn kĩ năng viết.
b. Phương pháp đàm thoại gợi mở
Sử dụng trong giai đoạn đầu của tiết học để hướng dẫn học sinh phân tích nhận xét cấu tạo của chữ cái, độ cao, độ rộng con chữ, nét giống nhau và khác biệt giữa con chữ mới với con chữ đã học từ trước.

         c. Phương pháp trực quan
     Sử dụng khi hình thành biểu tượng về chữ cho các em.
Phương tiện trực quan là chữ mẫu: Chữ mẫu in sẵn, chữ phóng to trên bảng, chữ trong vở tập viết, hộp chữ mẫu, hoặc một bài viết đẹp, chữ của giáo viên khi sửa chấm bài…

   Sử dụng trực quan nhằm cung cấp cho học biểu tượng về chữ viết, chưa cung cấp được kĩ năng viết.

   d. Phương pháp luyện tập thực hành
   Sử dụng để hình thành kĩ năng viết chữ cho học sinh.
Đây là một phương pháp cực kì quan trọng. Chữ viết, tập viết chữ có tính chất thực hành. Phải thường xuyên nhắc nhở học sinh ở mọi lúc mọi nơi, không chỉ ở môn tập viết mà còn ở tất cả các môn khác, môn nào cũng cần chữ viết để ghi nội dung bài.

   Tôi chia các bài tập cho học sinh luyện tập theo nhóm chuyên đề: Các chữ có nét giống nhau thì cùng xếp vào một nhóm để rèn. Rèn chữ với số lượng ít nhưng lặp lại nhiều lần với yêu cầu cao dần. Hướng dẫn học sinh luyện tập phải tiến hành từ thấp đến cao, tăng dần độ khó để học sinh dễ tiếp thu: viết đúng rồi viết nhanh viết đẹp.

    Khi học sinh luyện tập viết chữ, tôi chú ý uốn nắn để các em cầm bút đúng và ngồi đúng tư thế. Nơi ngồi viết cần phải đảm bảo đủ ánh sáng, ghế ngồi viết phải phù hợp với chiều cao của học sinh.
Các hình thức luyện tập:
Tập viết chữ trên bảng lớp; Tập viết chữ vào bảng con của học sinh; Luyện tập trong vở tập viết; Luyện tập viết chữ khi học các môn học khác…
e. Phương pháp chia nhóm
Căn cứ vào đặc điểm của từng chữ cái, căn cứ vào các nét đồng dạng giữa các chữ cái trong bảng chữ cái, căn cứ vào kích thước quy trình viết các chữ cái. Chúng ta có thể chia nhóm chữ như sau:
* Chữ thường có thể chia làm 3 nhóm.
Nhóm 1: Gồm các chữ có nét móc: i, u, ư, t, p, y, n, m, v, r, s
Nhóm 2: Gồm các chữ có nét khuyết:l, b, h, k
Nhóm 3: Gồm các chữ có nét cong: o, ô, ơ, a, ă, â, d, đ, q, g, c, e, ê, x

   * Chữ hoa.

   Dựa và các nét chữ đồng dạng ta chia chữ cái viết hoa thành các nhóm như sau:
   + Nhóm 1: A Ă Â N M
+ Nhóm 2: P B R D D
+ Nhóm 3: C G S L E Ê T
+ Nhóm 4: I K V H K V H
+ Nhóm 5: O Ô Ơ Q
+ Nhóm 6: U Ư Y X
Khi  dạy các nhóm chữ, tôi thường chú ý cho học sinh phân tích kĩ chữ đầu tiên của nhóm, tập viết thật kĩ chữ đầu tiên của nhóm cho thật đẹp, từ đó học sinh có thể phân tích và tự rèn các chữ còn lại.

Bên cạnh các phương pháp tôi sử dụng một số thủ thuật sau:

    – Tư thế ngồi viết:

    Tư thế ngồi viết phải thoải mái, không gò bó. Khoảng cách từ mắt đến vở 25 -30 cm.

    Cột sống luôn ở tư thế thẳng đứng, vuông góc với mặt ghế ngồi. Hai chân thoải mái, không chân co chân duỗi.  

   Hai tay phải đặt đúng điểm tựa quy định. Tay trái để xuôi theo chiều ngồi, giữ lấy mép vở cho khỏi xô lệch, đồng thời làm điểm tựa cho trọng lượng nửa người bên trái.

   Ánh sáng phải đủ độ và thuận chiều, chiếu từ bên trái sang.

   Tránh việc ngồi cúi thấp sát bàn, gây cong vẹo cột sống.

                                   Ảnh minh hoạ tư thế ngồi.

     –  Cách cầm bút: .

    Cầm bút tay phải bằng ba dầu ngón tay: Ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa. Ba dầu ngón tay tiếp xúc với nhau, không đè lên nhau. Đầu ngón trỏ cách đầu ngòi bút chừng 2,5cm. Mép bàn tay là điểm tựa của cánh tay phải khi đặt bút xuống bàn viết . Lúc viết, điều khiển cây bút bằng các cơ cổ tay và các ngón tay

     Cầm bút xuôi theo chiều ngồi. Góc độ bút đặt so với mặt giấy khoảng 45 độ. Tuyệt đối không cầm bút dựng đứng 90 độ. Đưa bút từ trái qua phải từ trên xuống dưới các nét đưa lên hoặc đưa sang ngang phải thật nhẹ tay, không ấn mạnh đầu bút vào mặt giấy. Khi cầm bút mực lưu ý: Phần mặt ngòi bút hướng lên trên và phần cựa gà hướng xuống dưới mặt bàn không nên xoay theo các hướng khác nhau.Khi viết dùng ngón cái nhấn bút theo các nét đưa xuống để được nét đậm và dùng ngón trỏ đẩy bút theo các nét đưa lên để tạo  nét thanh. Nhắc các em câu ghi nhớ “Lên thanh – xuống đậm” 

                                                                              Ảnh minh hoạ cách cầm bút.

      Kết quả đạt được:

     Năm học 2020- 2021 Câu lạc bộ Luyện chữ đã đem lại cho nhà trường  42  giải trong đó 41 giải Xuất sắc và 1 giải A cấp Huyện. Đặc biệt có 19 em được chọn tuyên dương cấp tỉnh trong đó 6 em đạt giải Nhất, 7 em đạt giải Nhì và 6 em đạt giải Ba .

   Tuy nhiên, những kết quả đạt được như trên còn quá khiêm tốn, tôi chân thành mong các đồng nghiệp nhiệt tình góp ý, chỉ bảo thêm!

Đây là hình ảnh một trong những bài viết của học sinh: